Każdego dnia tysiące kierowców przemierzają główne autostrady Wielkiej Brytanii, nie zdając sobie w pełni sprawy z ryzyka, jakie niesie za sobą podróżowanie tymi trasami. Wypadek w UK na autostradzie to zdarzenie, które może w jednej chwili zmienić życie zarówno osoby poszkodowanej, jak i sprawcy kolizji. Wielokrotnie spotykałem się z przypadkami, w których pozornie rutynowa podróż kończyła się tragedią. Autostrady M1, M6 oraz M25 należą do najbardziej uczęszczanych, ale też statystycznie najbardziej niebezpiecznych dróg szybkiego ruchu w całym kraju. Zrozumienie specyfiki wypadków na tych trasach oraz zasad dochodzenia odszkodowania powypadkowego może okazać się kluczowe zarówno dla ofiar wypadków, jak i dla osób, które nieumyślnie przyczyniły się do ich powstania.
Statystyki wypadków na głównych autostradach
Dane gromadzone przez Department for Transport w ramach systemu STATS19 jednoznacznie wskazują, że autostrady M1, M6 i M25 należą do dróg o najwyższym wskaźniku wypadkowości w Wielkiej Brytanii [1]. Zgodnie z analizami przeprowadzonymi na podstawie wniosków o dostęp do informacji publicznej, w okresie dziesięciu lat M6 odnotowała 160 ofiar śmiertelnych, co czyni ją najbardziej niebezpieczną autostradą w kraju pod względem liczby zgonów. Co istotne, liczba ta jest dokładnie dwukrotnie wyższa niż na M25, mimo że na tej ostatniej zarejestrowano więcej kolizji, bo aż 7673 w porównaniu do 7342 na M6. M1 plasuje się pomiędzy nimi z wynikiem 154 ofiar śmiertelnych w analogicznym okresie.
M25 otaczająca Londyn to ponad 188 kilometrów drogi przechodzącej przez hrabstwa Kent, Surrey, Buckinghamshire, Hertfordshire i Essex. Według danych organizacji zajmujących się bezpieczeństwem drogowym, średnia liczba kolizji na tej trasie wynosi około 760 incydentów rocznie. Główne przyczyny to nadmierna prędkość, agresywna jazda, duże natężenie ruchu oraz frustrujące roboty drogowe, które wydają się nie mieć końca. M6, będąca najdłuższą autostradą w Wielkiej Brytanii, dodatkowo boryka się z problemami stanu nawierzchni, a ponad 7800 pojazdów zgłosiło incydenty związane z obecnością gruzu na jezdni.
Warto zaznaczyć, że dane opublikowane przez rząd brytyjski za rok 2024 wskazują, że na drogach Wielkiej Brytanii odnotowano około 132 000 poszkodowanych w wypadkach drogowych, z czego 1633 osoby poniosły śmierć. Chociaż autostrady stanowią tylko 21% całkowitego ruchu drogowego, odpowiadają za znacznie mniejszy odsetek ofiar śmiertelnych, wynoszący około 6%. Paradoks polega na tym, że gdy już dojdzie do wypadku na autostradzie, jego konsekwencje są zazwyczaj znacznie poważniejsze niż w przypadku kolizji na drogach lokalnych, głównie ze względu na wysokie prędkości.
Problem inteligentnych autostrad
Osobnym zagadnieniem, które wymaga szczególnej uwagi, jest kwestia tzw. smart motorways, czyli inteligentnych autostrad. Odcinki M1, M6 i M25 zostały w ostatnich latach częściowo przekształcone w tego typu drogi, gdzie tradycyjny pas awaryjny został zamieniony na dodatkowy pas ruchu. Raport National Highways z grudnia 2023 roku wykazał, że awaria pojazdu na inteligentnej autostradzie jest trzykrotnie bardziej niebezpieczna niż na tradycyjnej drodze szybkiego ruchu z zachowanym pasem awaryjnym.
Dane uzyskane przez program BBC Panorama na podstawie wniosków o dostęp do informacji publicznej ujawniły, że między czerwcem 2022 a lutym 2024 roku doszło do 392 incydentów związanych z utratą zasilania systemów technologicznych na inteligentnych autostradach. Oznacza to, że radary i kamery służące do wykrywania unieruchomionych pojazdów oraz ostrzegania innych kierowców przestawały działać. Edmund King, prezes AA, skomentował to dosadnie, stwierdzając że brak działającej technologii oznacza, że nie jest to nawet podstawowa autostrada, ponieważ nie ma pasa awaryjnego, co sprawia, że kierowcy grają w rosyjską ruletkę z własnym życiem.
W kwietniu 2023 roku rząd ogłosił wstrzymanie budowy nowych inteligentnych autostrad ze względu na obawy dotyczące bezpieczeństwa i kosztów. Jednak istniejące odcinki pozostają w użytku, a 900 milionów funtów przeznaczono na poprawę ich bezpieczeństwa. Mimo to, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających kwiecień 2024 roku odnotowano 174 awarie zasilania, co daje niemal jedną awarię dziennie. Sytuacja ta ma bezpośrednie przełożenie na liczbę roszczeń odszkodowawczych i komplikuje ustalanie odpowiedzialności za wypadki.
Wypadek w pracy w UK a jazda służbowa
Znaczna część wypadków na autostradach M1, M6 i M25 dotyczy osób prowadzących pojazdy w ramach obowiązków służbowych. Wypadek w pracy w UK obejmuje również zdarzenia na drogach publicznych, jeśli kierowca wykonywał czynności związane z zatrudnieniem. Według danych rządowych opublikowanych we wrześniu 2025 roku, w 2024 roku doszło do 23 770 zgłoszonych kolizji z udziałem co najmniej jednego kierowcy jadącego w celach służbowych, co stanowi 24% wszystkich kolizji zgłoszonych policji. W wypadkach tych zginęło 459 osób, co odpowiada 29% wszystkich ofiar śmiertelnych na drogach.
Badania przeprowadzone przez UCL [8] i Agilysis wskazują, że nawet do 39% ofiar śmiertelnych wśród pieszych w Wielkiej Brytanii to osoby potrącone przez kierowców wykonujących obowiązki służbowe. Przekłada się to na około 11 ofiar śmiertelnych wśród pieszych miesięcznie. Te dane wyraźnie pokazują skalę problemu i podkreślają odpowiedzialność pracodawców za bezpieczeństwo swoich pracowników na drodze. Zgodnie z Health and Safety at Work etc. Act 1974 oraz Management of Health and Safety at Work Regulations 1999, pracodawcy mają obowiązek zapewnić bezpieczeństwo pracownikom również podczas wykonywania obowiązków służbowych na drogach publicznych.
W przypadku wypadku pracownika na autostradzie, który prowadził pojazd służbowy lub używał własnego samochodu w celach służbowych, możliwość dochodzenia odszkodowania powypadkowego od pracodawcy zależy od wielu czynników. Kluczowe znaczenie ma ocena, czy pracodawca przeprowadził odpowiednią ocenę ryzyka zawodowego związanego z jazdą, czy zapewnił właściwe szkolenia oraz czy nie wywierał presji czasowej, która mogła przyczynić się do wypadku. Health and Safety Executive wydało w 2024 roku zaktualizowane wytyczne dotyczące bezpieczeństwa jazdy w celach służbowych, które rekomendują wdrożenie technologii monitorowania bezpieczeństwa pojazdów.
Podstawy prawne dochodzenia odszkodowania
System prawny Wielkiej Brytanii przewiduje szczegółowe regulacje dotyczące odszkodowań za wypadki drogowe. Fundamentem jest Road Traffic Act 1988, który nakłada na wszystkich użytkowników dróg obowiązek zachowania należytej staranności wobec innych uczestników ruchu. Naruszenie tego obowiązku, skutkujące obrażeniami ciała innej osoby, może być podstawą roszczenia odszkodowawczego. Highway Code stanowi dodatkowe źródło norm, których przestrzeganie lub naruszenie ma istotne znaczenie przy ustalaniu odpowiedzialności za wypadek.
Zgodnie z Limitation Act 1980, poszkodowany ma co do zasady trzy lata od daty wypadku na złożenie roszczenia odszkodowawczego. Termin ten może ulec modyfikacji w szczególnych okolicznościach, na przykład gdy poszkodowany jest osobą małoletnią. W takim przypadku trzyletni termin przedawnienia rozpoczyna bieg dopiero od osiągnięcia pełnoletności. Warto również pamiętać, że w niektórych sytuacjach termin liczony jest od momentu, gdy poszkodowany dowiedział się lub powinien był się dowiedzieć, że jego obrażenia są wynikiem czyjejś niedbałości.
Pre-Action Protocol for Personal Injury Claims określa procedurę, którą strony muszą przestrzegać przed ewentualnym skierowaniem sprawy do sądu. Protokół ten wymaga od poszkodowanego przesłania listu zawiadamiającego drugiej stronie oraz jej ubezpieczycielowi, zebrania dokumentacji medycznej i innych dowodów, a następnie podjęcia próby polubownego rozwiązania sporu. Reforma Whiplash wprowadzona przez Civil Liability Act 2018 i Whiplash Injury Regulations 2021 zmieniła sposób dochodzenia roszczeń za niektóre obrażenia o wartości poniżej 5000 funtów, wprowadzając stałe taryfy odszkodowań i obowiązkowe korzystanie z portalu Official Injury Claim.
Wysokość odszkodowania powypadkowego
Odszkodowanie powypadkowe w brytyjskim systemie prawnym składa się z dwóch głównych elementów. General damages to rekompensata za ból, cierpienie i utratę przyjemności życia. Special damages obejmują natomiast konkretne straty finansowe, takie jak utracone zarobki, koszty leczenia, wydatki na rehabilitację czy koszty opieki. Wycena obrażeń fizycznych i psychicznych opiera się na Judicial College Guidelines, których 17. edycja została opublikowana w kwietniu 2024 roku [6].
Najnowsza edycja wytycznych uwzględnia 22-procentowy wzrost wartości odszkodowań w porównaniu do poprzedniej wersji z 2022 roku, co odzwierciedla inflację mierzoną wskaźnikiem RPI. Dla przykładu, umiarkowane obrażenia kostki wyceniane są obecnie w przedziale od 16 770 do 32 450 funtów, podczas gdy wcześniej były to kwoty od 13 740 do 26 590 funtów. Poważne obrażenia kręgosłupa czy głowy, powodujące trwałą niepełnosprawność, mogą skutkować odszkodowaniem sięgającym nawet 550 000 funtów lub więcej.
Badanie przeprowadzone w 2025 roku dotyczące osób poszkodowanych w wypadkach drogowych wykazało, że 32,47% z nich doznało obrażeń psychicznych, a aż 78,53% doświadczyło urazu psychicznego towarzyszącego obrażeniom fizycznym. Zespół stresu pourazowego (PTSD), fobia przed prowadzeniem pojazdu, zaburzenia lękowe i depresja to częste następstwa wypadków na autostradach. Odszkodowanie za obrażenia psychiczne może wynosić od 1510 funtów za łagodne zaburzenia lękowe ustępujące w ciągu kilku miesięcy, do ponad 57 650 funtów za ciężki PTSD powodujący trwałe ograniczenia funkcjonalne.
Perspektywa sprawcy wypadku
Artykuł ten kieruję również do osób, które nieumyślnie spowodowały wypadek na autostradzie. Sytuacja taka jest niezwykle stresująca i może rodzić poważne konsekwencje zarówno prawne, jak i finansowe. Przede wszystkim należy pamiętać, że obowiązkowe ubezpieczenie OC pojazdu mechanicznego ma na celu właśnie pokrycie roszczeń osób poszkodowanych. Ubezpieczyciel sprawcy wypadku jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania zgodnie z warunkami polisy i przepisami prawa.
Na miejscu zdarzenia kluczowe jest zachowanie spokoju i nieprzyznawanie się do winy. Nawet pozornie niewinne przeprosiny mogą zostać później wykorzystane przeciwko kierowcy. Należy wymienić dane z innymi uczestnikami zdarzenia, w tym numery rejestracyjne, dane ubezpieczeniowe i dane kontaktowe. Konieczne jest zgłoszenie wypadku ubezpieczycielowi w ciągu 24 godzin, a w przypadku obrażeń ciała lub gdy sprawca jest nieznany, również policji. Warto wykonać dokumentację fotograficzną miejsca zdarzenia i uszkodzeń pojazdów.
W przypadku poważniejszych wypadków sprawca może stanąć w obliczu nie tylko odpowiedzialności cywilnej, ale również karnej. Careless driving, dangerous driving czy causing death by dangerous driving to przestępstwa zagrożone surowymi karami, włącznie z pozbawieniem wolności. Przepisy w tym zakresie są regularnie zaostrzane, a w 2022 roku wprowadzono wyższe kary za jazdę z użyciem telefonu komórkowego. Jeśli wypadek miał miejsce podczas wykonywania obowiązków służbowych, odpowiedzialność może zostać rozszerzona na pracodawcę na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.
Znaczenie dowodów w sprawie o odszkodowanie
Powodzenie roszczenia odszkodowawczego w znacznej mierze zależy od jakości zgromadzonych dowodów. Nagrania z kamer samochodowych stały się w ostatnich latach niezwykle cennym źródłem informacji o przebiegu wypadku. Monitoring miejski i autostrady M25, M6 czy M1 prowadzony przez National Highways również może dostarczyć kluczowych nagrań. Raporty policyjne, dokumentacja medyczna, zeznania świadków oraz opinie biegłych stanowią kolejne elementy materiału dowodowego.
W sprawach dotyczących inteligentnych autostrad szczególne znaczenie mogą mieć dowody wskazujące na awarię systemów technologicznych. Jeśli radary i kamery służące do wykrywania unieruchomionych pojazdów nie działały w momencie wypadku, może to mieć wpływ na ocenę odpowiedzialności. Dotychczas nie było wprawdzie precedensowego wyroku sądowego przypisującego część winy National Highways, jednak koronerzy w prowadzonych dochodzeniach wielokrotnie wskazywali, że brak pasa awaryjnego przyczynił się do śmierci ofiar i że inteligentne autostrady stwarzają ciągłe ryzyko dalszych zgonów.
Proces dochodzenia roszczeń
Dochodzenie odszkodowania powypadkowego rozpoczyna się zazwyczaj od konsultacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie odszkodowawczym. W Wielkiej Brytanii powszechnie stosowany jest model No Win No Fee, w którym klient nie ponosi kosztów obsługi prawnej w przypadku przegranej sprawy. Po wstępnej ocenie zasadności roszczenia prawnik gromadzi dokumentację, zleca niezależną opinię medyczną i przygotowuje pismo do ubezpieczyciela sprawcy wypadku. Ubezpieczyciel ma określony czas na ustosunkowanie się do roszczenia i może je uznać w całości, uznać częściowo lub zakwestionować. W przypadku uznania odpowiedzialności strony przystępują do negocjacji wysokości odszkodowania. Jeśli nie uda się osiągnąć porozumienia, sprawa może trafić do sądu. Warto jednak zaznaczyć, że zdecydowana większość spraw odszkodowawczych kończy się ugodą pozasądową, co jest zazwyczaj korzystne dla obu stron ze względu na oszczędność czasu i kosztów.
Dla osób poszkodowanych, które nie znają języka angielskiego wystarczająco dobrze, możliwość skorzystania z pomocy prawnika posługującego się językiem polskim może być nieoceniona. Polska społeczność w Wielkiej Brytanii liczy setki tysięcy osób, z których wiele prowadzi pojazdy zawodowo lub dojeżdża codziennie do pracy autostradami M1, M6 i M25. Znajomość swoich praw i procedur obowiązujących w UK jest kluczowa dla skutecznego dochodzenia należnego odszkodowania.
Wypadek w UK na autostradach M1, M6 czy M25 może mieć daleko idące konsekwencje dla wszystkich zaangażowanych stron. Statystyki jasno pokazują, że mimo względnego bezpieczeństwa autostrad w porównaniu z innymi drogami, wypadki na nich są zazwyczaj poważniejsze w skutkach. Problemy związane z inteligentnymi autostradami, znaczący udział wypadków w pracy w UK w ogólnej liczbie kolizji oraz skomplikowane procedury prawne sprawiają, że każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia i profesjonalnej pomocy prawnej.
Zarówno osoby poszkodowane, jak i sprawcy wypadków powinni być świadomi swoich praw i obowiązków. Terminowe podjęcie działań, właściwe zabezpieczenie dowodów i skorzystanie z pomocy doświadczonego prawnika mogą mieć decydujące znaczenie dla wyniku sprawy. Odszkodowanie powypadkowe nie jest tylko kwestią finansową, lecz przede wszystkim narzędziem pozwalającym poszkodowanym odbudować życie po traumatycznym doświadczeniu wypadku na autostradzie.
Źródła
[1] Department for Transport, Reported Road Casualties Great Britain: Annual Report 2024, GOV.UK
[2] Department for Transport, Reported Road Casualties Great Britain: Estimates Involving Driving for Work, GOV.UK, September 2025
[3] National Highways, Smart Motorways Progress Report, December 2023
[4] BBC Panorama, Freedom of Information Request: Smart Motorway Technology Failures, April 2024
[5] RAC Foundation, Road Safety Questions and Answers
[6] Judicial College, Guidelines for the Assessment of General Damages in Personal Injury Cases, 17th Edition, April 2024
[7] Health and Safety Executive, Driving and Riding Safely for Work, 2024
[8] UCL and Agilysis, Driving for Work: A Strategic Review of Risks Associated with Cars and Light Vans
[9] Police Professional, Accident Data: M6 is UK’s Deadliest Motorway in Past Ten Years
[10] Road Traffic Act 1988, UK Legislation
[11] Limitation Act 1980, UK Legislation
[12] Civil Liability Act 2018 i Whiplash Injury Regulations 2021, UK Legislation
[13] Health and Safety at Work etc. Act 1974 i Management of Health and Safety at Work Regulations 1999